Book 3, Chapter 22

γίνονται τοιγαροῦν συνθῆκαι Ῥωμαίοις καὶ Καρχηδονίοις πρῶται κατὰ Λεύκιον Ἰούνιον Βροῦτον καὶ Μάρκον Ὡράτιον, τοὺς πρώτους κατασταθέντας ὑπάτους μετὰ τὴν τῶν βασιλέων κατάλυσιν, ὑφʼ ὧν συνέβη καθιερωθῆναι καὶ τὸ τοῦ Διὸς ἱερὸν τοῦ Καπετωλίου. ταῦτα δʼ ἔστι πρότερα τῆς Ξέρξου διαβάσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα τριάκοντʼ ἔτεσι λείπουσι δυεῖν. ἃς καθʼ ὅσον ἦν δυνατὸν ἀκριβέστατα διερμηνεύσαντες ἡμεῖς ὑπογεγράφαμεν. τηλικαύτη γὰρ ἡ διαφορὰ γέγονε τῆς διαλέκτου καὶ παρὰ Ῥωμαίοις τῆς νῦν πρὸς τὴν ἀρχαίαν ὥστε τοὺς συνετωτάτους ἔνια μόλις ἐξ ἐπιστάσεως διευκρινεῖν. εἰσὶ δʼ αἱ συνθῆκαι τοιαίδε τινές· ‘ἐπὶ τοῖσδε φιλίαν ‘εἶναι Ῥωμαίοις καὶ τοῖς Ῥωμαίων συμμάχοις καὶ ‘Καρχηδονίοις καὶ τοῖς Καρχηδονίων συμμάχοις· "1μὴ πλεῖν Ῥωμαίους μηδὲ τοὺς Ῥωμαίων συμμάχους ‘ἐπέκεινα τοῦ Καλοῦ ἀκρωτηρίου, ἐὰν μὴ ὑπὸ χει" 1μῶνος ἢ πολεμίων ἀναγκασθῶσιν· ἐὰν δέ τις βίᾳ ‘κατενεχθῇ, μὴ ἐξέστω αὐτῷ μηδὲν ἀγοράζειν μηδὲ ‘λαμβάνειν πλὴν ὅσα πρὸς πλοίου ἐπισκευὴν ἢ πρὸς ἱερά, ἐν πέντε δʼ ἡμέραις ἀποτρεχέτω. τοῖς δὲ ‘κατʼ ἐμπορίαν παραγινομένοις μηδὲν ἔστω τέλος "1πλὴν ἐπὶ κήρυκι ἢ γραμματεῖ. ὅσα δʼ ἂν τούτων ‘παρόντων πραθῇ, δημοσίᾳ πίστει ὀφειλέσθω τῷ ‘ἀποδομένῳ, ὅσα ἂν ἢ ἐν Λιβύῃ ἢ ἐν Σαρδόνι "1πραθῇ. ἐὰν Ῥωμαίων τις εἰς Σικελίαν παρα‘γίνηται, ἧς Καρχηδόνιοι ἐπάρχουσιν, ἴσα ἔστω τὰ "1Ῥωμαίων πάντα. Καρχηδόνιοι δὲ μὴ ἀδικείτωσαν ‘δῆμον Ἀρδεατῶν, Ἀντιατῶν, Λαρεντίνων, Κιρκαιι‘τῶν, Ταρρακινιτῶν, μηδʼ ἄλλον μηδένα Λατίνων, "1ὅσοι ἂν ὑπήκοοι· ἐὰν δέ τινες μὴ ὦσιν ὑπήκοοι, ‘τῶν πόλεων ἀπεχέσθωσαν· ἂν δὲ λάβωσι, Ῥω" 1μαίοις ἀποδιδότωσαν ἀκέραιον. φρούριον μὴ ἐνοι‘κοδομείτωσαν ἐν τῇ Λατίνῃ. ἐὰν ὡς πολέμιοι εἰς ‘τὴν χώραν εἰσέλθωσιν, ἐν τῇ χώρᾳ μὴ ἐννυκτερευέτωσαν.’