Latin
Book 4, lines 4.1.76-4.1.83
Albertano of Brescia, De Amore et Dilectione Dei 4.1.76-83
Not analysed yet
[Caput XII.]
De tenperantia .
"Tenperantia est dominium rationis in libidinem et alios motus et inportunos,"et habet in se tenperantia species novem, videlicet: parsimoniam, modestiam,verecundiam, pudititiam, moderantiam, abstinentiam, honestatem, parcitatem,sobrietatem. Parsimonia est scientia vitandi sumptus et cultus supervacuos,aut ars res familiari moderate utendi. "Modestia est motum et cultum etomnem namque occupationem citra excessum et ultra defectum sistere." "Verecundiaest," ut congrue dicetur, est in gestu et verba honestatem servare. Pudititia est dominio rationisrevocare. Abstinentia est statum tempus prandendi non pervenire. Honestasnon lautiores cibos querere, nec in apparatu operam dare. Parcitas estmensuram refectionis non excedere. Sobrietas est excessum in potu cohibere. Habeas itaque tenperantiam et alias predictas virtutes, que dicuntur speciestenperantie et gulositatem vinces ac superabis.
[Caput XIII.]
De paciencia et impacientia .
Paciencia vero arma tua portet ita quod per pacientiam ea que mutarinon possunt, tollerabiliter sustineas, et iacula verborum iniuriarumquetollerabilium et miseriarum que vitari non possunt equo animo feras. Scriptumest enim, "Feras, non culpes, que mutari non possunt." Et alibi, "Qui enimcommutari non potest metuitas vivere quieto animo nequid."
Ad pacienciam ergo in hiis quasi ad portum recurrere debes. Nam dixitSocrates, "Paciencia est portus miseriarum." Paciencia utroque occultashabet divitias;" "paciens enim et fortis se ipsum felicem facit," et "doloricuiusque remedium est paciencia," ut a sapientibus scriptum est enim. Etcerte plus dicitur valere paciencia omnibus alijs virtutibus; unde versus: Nulla valet tantum virtus paciencia quantum. Unde eciam dicitur, "Virtus vidua est, quam non paciencia firmat." Et Catodixit, Maxima enim morum est semper paciencia virtus. Et certe non bene doctus est qui bene pati non potest, Salomone dicente,"Doctrina viri per pacienciam eius cognoscitur, et gloria eius est iniquapretergredi." Et alibi, "Qui paciens est, multa gubernatur prudentia: quiautem impaciens, exaltabit stultitiam suam." Et alibi, "Vir iracundus provocatrixas: qui paciens est, mittigat suscitatas." Et iterum, "Qui impaciensest, sustinebit dampnum, et cum rapuerit, alliud apponet."
Per impacienciam namque immiset se quis quandoque rei ad se non pertinenti,quod est culpa simul et stultitia; quare regula iuris dicit: "Culpa estimmiscere rei ad se non pertinenti." Nam et Salomon in Proverbiis dixit,"Sicut qui apprehendit auribus canem, sic qui transit et impaciens commisceturrixe alterius." Unde idem dixit, "Melior est paciens viro forti, et quidominatur animo suo, expugnator est urbium." Licet alius sapiens dixit,"Veterem paciendo iniuriam, invitas novam." Et alius dixit, "Paciendo multavenient, que nequeas pati." Et diffinitur paciencia hic modo: "Pacienciavirtus contumeliarum et omnis adversitatis inpectus equanimiter portans;" vel "Paciencia est remedium iniuriarum," ut in Moralium Dogmate continetur, vel brevius: Paciencia est equanimis tollerantia illatorum. Et nota quod paciencia est species fortitudinis.