Book 15, Chapter 9

Quod Caecilius poeta frontem genere virili non poetice, sed cum probatione et cum analogia appellavit. VERE ac diserte Caecilius hoc in Subditivo scripsit: Nam hi súnt inimici péssumi, fronte hílaro, corde Trísti, Quos néque ut adprendas néque uti dimittás scias. Hos ego versus, cum de quodam istiusmodi homine sermones essent, in circulo forte iuvenum eruditiorum dixi. Tum de grammaticorum volgo quispiam nobiscum ibi adsistens non sane ignobilis, Quanta, inquit, licentia audaciaque Caecilius hic fuit, cum fronte hilaro, non fronte hilara dixit et tam inmanem soloecismum nihil veritus est! Immo, inquam, potius nos et quam audaces et quam licentes sumus, qui frontem inprobe indocteque non virili genere dicimus, cum et ratio proportionis, quae analogia appellatur, et veterum auctoritates non hanc, sed hunc frontem debere dici suadeant. Quippe M. Cato in primo Originum ita scripsit: Postridie signis conlatis, aequo fronte, peditatu, equitibus atque alis cum hostium legionibus pugnavimus. Recto quoque fronte idem Cato in libro eodem dicit. At ille semidoctus grammaticus: Missas, inquit, auctoritates facias, quas quidem ut habeas posse fieri puto, sed rationem dic, quam non habes. Atque ego his eius verbis, ut tum ferebat aetas, inritatior, Audi, inquam, mi magister, rationem falsam quidem, sed quam redarguere falsam esse tu non queas. Omnia, inquam, vocabula tribus litteris finita quibus frons finitur, generis masculini sunt, si in genetivo quoque casu eadem syllaba finiantur, ut mons, fons, pons, frons. At ille contra renidens: Audi, inquit, discipule, plura alia consimilia, quae non sint generis masculini. Petebant ibi omnes ut vel unum statim diceret. Sed cum homo voltum intorqueret et non hisceret et colores mutaret, tum ego intercessi et Vade, inquam, nunc et habeto ad requirendum triginta dies; postquam inveneris, repetes nos. Atque ita hominem nulli rei ad indagandum vocabulum, quo rescinderet finitionem fictam, dimisimus.