1.15 to 1.16

Poma aurea, si pluvia adsit, bis hic nascuntur. Palmetum est locus, ubi suntpalmae seminatae. Cocum in terra defodiunt, qui crescit per annos in arborem etnon nisi septimo anno dat fructum. Palmetum, inquam, quodlibet ferme menseproducit aliquas lagnas. Lilium Africanum est pulcherrimum rubicundi et albicoloris. Ananas est fructus terrae continentis optimus odoris et saporiseximii. Meo iudicio febres minuere potest ob suam frigiditatem. Nascitur interra ad trunci sui folia, quae cum trunco suo iterum defossa sequentis anniDecembri fructificant. Oculis utriusque imaginem subicio. Cazio fructusinsipidus ad partem grossiorem ad instar corculi magnitudine nucis semen suiipsius praefert; sale si condiatur, acrem saporem tolerabilem reddit; videaturpomum Europaeum primo aspectu. Poma hic nulla, similiter neque pira nequecerasa, uvae tamen vini fructificarent, si afferrentur et excolerenturpalmites. Oleum et vinum in totam Indiam venit ab Europa. Porci paucissimi etcarissimi, omnia haec ob gentis neglegentiam. Ita fame, siti in terra maliaeris, humidi et calidi, moriuntur quodlibet die duo vel tres, cum incolae suntpaucissimi. Christianitas istis in partibus exigua. Messis quidem multa, operarii autempauci. Christiani sunt aut Lusitani aut Cafres. Ii nullum deum colunt,religione nulla sequuntur, ventrem suum curant et abdomini serviunt, hocimplere milio tota felicitas, caritatem tamen et inter barbaros mirare. Frustumhabeat nescio quam parvum Cafer cibi, dividit singulis Cafribus sibiastantibus, mica si sola illi restaret. Lusitani illi ditiores reputantur, quiCafres plures alunt. Iam vero mancipia illa barcam ad Cabaceram pro aqua etlignis devehunt et dolia aquis replent. Dolium aquae scuto uno venit Mozambici. De cetero tota die sunt otiosi nisi dominus noctu aliquo abeat, tunc enim cumarcu, sagittis et azagaglia illum sequuntur. Signum Sanctae Crucis cum aliquolabore percipiunt et alia mysteria discerent si docerentur, sed dominineglegentes multos non instruunt nec instrui curant. Aliqui per incuriam sinebaptismo decedunt. Ipsi Lusitani raro sacramentum frequentant, sed fermequotidie sacrum audiunt. Illorum uxores semel diebus festis noctu sub auroramin lectis stipatae nigris ad missam audiendam deferuntur, verum missa finitaabeunt et numquam postea in templo apparent, proinde neque ad contiones nequead cathechismo veniunt et forte non nisi Paschate confitentur. De nigris utvadant ad doctrinam Christianam nihil omnino curant, immo quando multi suntCafres, illos domini sui non agnoscunt et si moritur sine sacramentis Cafer,dominus hoc ad se pertinere non cogitat. Onera omnia gravissima Cafres portant,iumenta enim nulla hic sunt. Umbellas supra capita dominorum propter solisnimios calores deferunt, eosdem in stratis pelle tigridis lectis baiulant. Curatus [clavem] 20 clavem cum torque aureo collo appensum gestat,quae clavis est ad ciborium, coronam quoque medaliis duobus aut tribus ornatam:quilibet Cafer Christianus quotcumque habere potest, appendit medalia etgaudent summe, quando eis dantur. Oculis applicant et deosculantur ambobusmanibus sicut et cetera omnia recipiendo. Lusitanis consuetudo est (ut fuitolim Graecae ecclesiae) ponendi supra sepulcra in nigro extenso panno vinum etpanem et aliqua dulcia, candelas aliquot accensas. Die commemorations fideliumsacerdos pacta missa ad singula vadit ecclesiae sepulcra et orationem dicit proillo defuncto aspergens aqua benedicta. Campanam non pulsant ad elevationem diedefunctorum. Cafres et Cafrae aquam benedictam pugnis acceptam sepulcrisinfundunt, Lusitanae immergunt strophiola et exprimunt super sepulcra. Quo veroaliquis magis amat defunctum eo plus aquae benedictae superinfundit mortuitumulo. Sepeliunt se in effossa templi fovea cadaveri tela involuto terram autcaementum iniciendo.