Latin · ~7 min
Lines 1.345-1.368
Justinian, Liber I 1.345-368
Not analysed yet
Dig. 1. 3. 32pr.
Iulianus 84 Dig.
De quibus causis scriptis legibus non utimur, id custodiri oportet, quod moribus et consuetudine inductum est: et si qua in re hoc deficeret, tunc quod proximum et consequens ei est: si nec id quidem appareat, tunc ius, quo urbs roma utitur, servari oportet.
Dig. 1. 3. 32. 1
Iulianus 84 Dig.
Inveterata consuetudo pro lege non immerito custoditur, et hoc est ius quod dicitur moribus constitutum. nam cum ipsae leges nulla alia ex causa nos teneant, quam quod iudicio populi receptae sunt, merito et ea, quae sine ullo scripto populus probavit, tenebunt omnes: nam quid interest suffragio populus voluntatem suam declaret an rebus ipsis et factis? quare rectissime etiam illud receptum est, ut leges non solum suffragio legis latoris, sed etiam tacito consensu omnium per desuetudinem abrogentur.
Dig. 1. 3. 33
Ulpianus 1 de off. procons.
Diuturna consuetudo pro iure et lege in his quae non ex scripto descendunt observari solet.
Dig. 1. 3. 34
Ulpianus 4 de off. procons.
Cum de consuetudine civitatis vel provinciae confidere quis videtur, primum quidem illud explorandum arbitror, an etiam contradictio aliquando iudicio consuetudo firmata sit.
Dig. 1. 3. 35
Hermogenianus 1 epit.
Sed et ea, quae longa consuetudine comprobata sunt ac per annos plurimos observata, velut tacita civium conventio non minus quam ea quae scripta sunt iura servantur.
Dig. 1. 3. 36
Paulus 7 ad sab.
Immo magnae auctoritatis hoc ius habetur, quod in tantum probatum est, ut non fuerit necesse scripto id comprehendere.
Dig. 1. 3. 37
Paulus 1 quaest.
Si de interpretatione legis quaeratur, in primis inspiciendum est, quo iure civitas retro in eiusmodi casibus usa fuisset: optima enim est legum interpres consuetudo.
Dig. 1. 3. 38
Callistratus 1 quaest.
Nam imperator noster severus rescripsit in ambiguitatibus quae ex legibus proficiscuntur consuetudinem aut rerum perpetuo similiter iudicatarum auctoritatem vim legis optinere debere.