Latin · ~8 min
Lines 1.1-1.49
May, Liber Quartus 1.1-49
Not analysed yet
Non funesta tamen clades, quas fecerat, omnes
Terra capit Thapsi; tantaeve jacere ruinae
Angusto potuêre loco. Quot fata per oras
Thapsicae spargent ingentia vulnera pugnae!
Ne non diversis famam regionibus olim
Funera tantorum faciant divisa virorum.
Rex Juba, Petreio et paucis comitantibus, urbem
Ad Zamam, imperii sedem, quâ pignora cara,
Uxoresque suas, gazasque reliquerat omnes,
Advenit infelix. Sed jam clausêre rebelles
Zamenses regi portas, victoque negârunt
Introitus, odium saevi crudele tyranni
Ausi fortunâ tandem pereunte fateri.
Nil precibus, mixtisve minis, vultuve, moventur.
Perdita majestas victo; penditque prioris
Jam Juba saevitiae ponas. O sera tyranni
Cognitio! Dum regna manent, se nescit amatum
Invisumve suis. Affectus sola latentes
Servorum pandit Fortuna adversa: sed illa,
Quae post regna venit, cui nulla potentia juncta est,
Cognitio torquet miseros; nec reddere grates,
Nec licet ulcisci. Seros (et non nisi tantum
Ut doleant) oculos aperit Fortuna tyrannis.
Exclusi rapido fugiunt per devia cursu,
Et villam, paucis equitum stipantibus, intrant
Rex Uba Petreiusque simul. Tum fessa quiete
Corpora componunt stratis, aegrosque per omnes
Devolvunt animos casus, solamina donec
Ultima lassatis ingens audacia praebet.
Continuo instaurant epulas, plenisque Lyaeo
Discumbunt mensis. Postquam compressus edendi
Est amor, intrepido tandem sic inchoat ore,
Petreiumque toris Juba rex affatur ab altis:
"En! Romane, vides, quo nos Fortuna redegit:
"Sola relicta salus clementia Caesaris; at non
"Nos duo tam fuimus temnendi Caesaris hostes,
"Adversusve illum tam innoxia gessimus arma,
"Ut veniam liceat salvo sperare pudore,
"Oblatâve frui. Quae non dant arma salutem,
"Dent libertatem nobis. Me certa manebit
"Libertas ferro; nec dignam credere vitam
"Hanc possum votis, ut supplice rege superbus
"Intumeat Caesar; nec, quem vidisset honore
"In summo forsan, (si vel Pompeius in arvis
"Thessalicis olim, vel nostris Scipio terris,
"Vicisset) me jam captivum Roma videbit,
"Regia praebentem ridenda Quiritibus ora
"Ante triumphantes currus, ut victa Syphacis,
"Atque catenati traxerunt colla Jugurthae.