14

Capitulum XIV: De mutatione composita monetarum. Mutatio monetae composita est, quando plures mutationes simplices implicantur in unam, sicut qui mutaret simul proportionem monetae vel mixtionem materiae, vel cum hoc etiam pondus. Et sic multipliciter fierent combinationes possibiles quandoque mutationum simplicium superius positarum. Et quoniam nulla mutatio simplex debet fieri, nisi propter reales et naturales causas iam dictas, quae rarissime accidunt, sciendum quod adhuc rarius, immo forte nunquam, contingit vera occasio faciendi mutationem monetae compositam. Sed si forsan contingeret, adhuc fortiori ratione quam de simplici, talis mutatio composita nunquam debet per principem fieri, propter pericula et inconvenientia prius tractata, sed per ipsam communitatem; nam si ex mutationibus simplicibus indebite factis tot abusiones sequuntur, sicut dictum est ante; multo maiores et peiores sequerentur ex mutatione composita. Moneta namque debet esse vera et iusta in substantia et pondere, quod nobis signatum est in sacra Scriptura, ubi de Abraham dicitur, quod ipse emit agrum, pro quo dedit CCCC siclos argenti probatae monetae publicae. Si igitur ipsa foret bona, et non mutaretur indebite (1 Mos. 23,16); cum ipsa sit longo tempore durabilis, non oporteret de ea multum fabricare, nec plures monetarios ad expensas communitatis habere. Et in hoc esset utilitas communis, sicut tactum fuit capitulo VII. Universaliter igitur ex praemissis concludendum est, quod nulla mutatio monetae, sive simplex, sive composita, est sola principis auctoritate facienda; et maxime ubi hoc vellet facere propter emolumentum et lucrum ex tali mutatione sumendum.