Book 1

[1,10] CAPUT X. Aesculapius et ipse non sine flagitio Apollinis natus, quid fecit aliud diuinis honoribus dignum, nisi quod sanauit Hippolytum? mortem sane habuit clariorem, quod a Deo meruit fulminari. Hunc Tarquitius de illustribus uiris disserens, ait incertis parentibus natum, expositum, et a uenatoribus inuentum, canino lacte nutritum, Chironi traditum, didicisse medicinam: fuisse autem Messenium, sed Epidauri moratum. Tullius etiam Cynosuris ait sepultum. Quid Apollo pater eius? Nonne ob amorem, quo flagrabat, turpissime gregem pauit alienum, et muros Laomedonti exstruxit, cum Neptuno mercede conductus, quae illi negari potuit impune, ab eoque primo Rex perfidus, quidquid cum diis pepigisset, didicit abnegare. Idem formosum puerum et dum amat, uiolauit; et dum ludit, occidit. Homicida Mars, et per gratiam caedis crimine ab Atheniensibus liberatus, ne uideretur nimis ferus et immanis, adulterium cum Venere commisit. Castor et Pollux, dum alienas sponsas rapiunt, esse gemini desierunt. Nam liuore iniuriae concitatus Idas, alterum gladio transuerberauit; et eosdem poetae alternis uiuere alternis mori narrant: ut iam sint non deorum tantum, sed omnium mortalium miserrimi, quibus semmel mori non licet. Hos tamen Homerus ambos simpliciter (non ut poetae solent) mortuos esse testatur. Nam cum faceret in muris assidentem Priamo Helenam, cunctos Graeciae principes recognoscere, solos autem se fratres suos requirere, subieccit orationi eius huiusmodi uersum: "g-Hohs g-phato, g-tous g-d' g-ehdeh g-katechen g-phunizoos g-aia". Fur ac nebulo Mercurius, quid ad famam sui reliquit nisi memoriam fraudum suarum? Coelo scilicet dignus, quia palaestram docuit, et lyram primus inuenit. Liberum patrem in senatu deorum summae auctoritatis primaeque esse sententiae necesse est; quia praeter Iouem solus omnium triumphauit, exercitum duxit, Indos deballauit. Sed inuictus ille Imperator Indicus, maximus ab amore ac libidine turpissime uictus est. Delatus enim Cretam cum semiuiro comitatu, nactus est impudicam mulierem in littore ac fiducia uictoriae Indicae uir esse, uoluit, ne nimium mollis uideretur atque illam patris proditricem, fratris interemptricem, ab alio relictam et repudiatam, in coniugium sibi uendicauit, et Liberam fecit, et cum ea pariter ascendit in coelum. Quid horum omnium pater Iupiter, qui in solemni precatione Optimus, Maximus nominatur? nonne a prima sua pueritia impius ac pene parricida deprehenditur? cum patrem regno expulit ac fugauit, nec expectauit mortem decrepiti senis, cupiditate regnandi: et cum paternum solium per uim, per arma cepisset, bello est a Titanibus lacessitus; quod humano generi principium fuit malorum: quibus uictis, et pace in perpetuum comparata, reliquam suam uitam in stupris adulteriisque consumpsit. Omitto uirgines, quas imminuit. Id enim tolerabile iudicari solet. Amphitryonem ac Tyndarum praeterire non possum, quorum domos dedecore atque infamia plenissimas reddidit. Illud uero summae impietatis ac sceleris, quod regium puerum rapuit ad stuprum. Parum enim uidebatur, si in expugnanda foeminarum pudicitia maculosus esset ac turpis, nisi etiam sexui suo iniuriam faceret: hoc est uerum adulterium, quod fit contra naturam. Haec qui fecit uiderimus, an maximus; certe optimus non est: quod nomen a corruptoribus, ab adulteris, ab incestis abest; nisi forte nos erramus homines, qui talia facientes sceleratos uocamus, ac perditos, omnibusque poenis dignissimos iudicamus. Stultus autem Marcus Tullius, qui C- Verri adulteria obiecit: eadem enim Iupiter, quem colebat, admisit; qui P- Clodio sororis incestum: at illi Optimo Maximo eadem fuit et soror et coninx.