Latin · ~7 min
Lines 1.141-1.189
May, Liber Tertius 1.141-189
Not analysed yet
Et fragor armorum nocturnas terruit auras;
Aeratâ moestus manavit casside sudor;
Et dura attonitis ardebant pila maniplis.
Vix poterant, infausto examine tecta, revelli
Signa solo; noctu Libycorum audita leonum
Murmura saeva: solum Thapsi, montesque, moveri,
Coeliferumque Atlanta, putant: non laeta videtur
Ulla avis; infaustus bubo, nocturnaque castris
Strix queritur: nec, cum Superbi mortalibus ista
Prodigia ostendunt, clades vitare futuras,
Sed tantum trepidare, docent. Feralia Thapsi
Scipiadae peritura acies jam venit in arva,
Quae tot damnâssent crudelia fata ruinis.
Aequore, quo Siculis Libye disjungitur oris,
Alluitur longo tractu paeninsula Thapsus,
Quâ spectat Borean: adversâ parte palude
Cingitur: in medio est aditus terrestris ad urbem.
Hanc isthmon, quamvis non late extenditur, altum
Dividit in medio stagnum, binasque relinquit
Angustas utrimque vias. Haec Caesar ad ora
Exteriora isthmi pervenerat agmine laeto;
Castraque munierat vallis fossâque profundâ,
Quâ Thapsum spectant; ne forsan terga suorum
In pugnâ opprimerent hostes ex urbe ruentes.
Sed fauces paene angustas obsederat isthmi
Scipio; Caesareis adversaque castra locâsset,
Magnum opus intendens, si non cita pugna daretur,
Aggeribus structis, ductâque ad litora fossâ,
Deceptos illis includere faucibus hostes.
Sed coeptum celare suum, vel ferre paratus
Incursum belli, pulchro instruit ordine turmas.
Romanas medio legiones ipse gubernat;
Tot varias dextro gentes sua signa secutas
Rex Juba ducebat cornu; laevumque tenebat
In Libycis Varus, Gallis Labienus in armis
Teutonicisque ferox; alarum frontibus, altis
Aggeribus bello similes, stabant elephantes.
His juncti Gaetuli equites Numidaeque steterunt.
Pone feras variae gentes levia arma gerebant;
Armati jaculis Mauri: pharetrisque veneno
Illita gestabant scelerati spicula Mibae.
Caesaris at postquam instructam procede vidit
Scipiades aciem, clara sic voce cohortes
Incitat: "O Romana manus, spes sola senatûs,
"Et patriae tutela! animis si robora posset
"Addere ductoris facundia, quanta diserto
"Argumenta darent miserae tot vulnera Romae,
"Viribus exstictae leges, venerandaque jura,
"Ipsaque libertas armis oppressa nefandis!