Latin · ~9 min
Lines 1.330-1.385
May, Liber Tertius 1.330-385
Not analysed yet
Hîc incerta diu varii stetit alea belli;
Hîc haesit fatum, et dubiis Victoria pennis.
Inter utrumque agmen visa est volitare; repellit
Viribus haec acies vires; alternaque dextras
Crimina civiles foedant; dum maxima regnant
Hîc odia, hîc caedes; animos in proelia tamquam
Causa mala augeret; tantoque ardentior ira,
Quo scelerata magis. Dubitant ostendere fata,
Quid tandem Romae fortunave Caesaris esset.
Ex acie tandem Libycae fugêre cohortes,
Quae duce sub Varo steterant; dare terga coactus
Dux simul; et tu, Gallorum, Labiene, tuorum
Corpora caesa videns, Thapsi funesta relinquis
Arva gemens; aliis demum civilibus armis,
Romanisque iterum servate furoribus, arvo
Pars Latiae cladis Mundano magna jacebis.
Nec fato occumbes, (acerrime Caesaris hostis)
Dum potis est certare suo cum Caesare Roma.
Scipio ut adversas videt increbrescere vires,
Cedentesque suas, nec jam reparabile bellum,
Fluctuat ancipiti divisus pectora curâ;
Ingerat an medios sese moriturus in hostes,
Ut, populi caput Hesperii, ductorque senatûs,
Summo in honore cadat felix, Stygiasque per undas
Maxima Romani descendat nominis umbra:
An speraret adhuc, atque ultra fidere fatis
Ausoniis, tantoque velit superesse dolori.
Decepit tandem fiducia vana futuri
Successûs miserum, pulchrumque excussit amorem
Mortis: ut Emathiâ, caput oblatura superbo
Victori, Magnum spes dira fefellerat olim.
Hos animo casus volventem concitus aufert
Scipiadem ex acie sonipes; cum territa passim
Agmina coeperunt toto discurrere campo;
Cedentesque equites tutas petiêre latebras
Montibus Uzzitae; peditum pars magna petebat
Castra Jubae, si forte brevem praestare salutem
Defessis alti poterant munimina valli.
Sed, postquam se deceptos, et castra cruentis
Caesareis possessa vident, tum tela cohortes
Victae proiiciunt, et inermia brachia tendunt.
Sed nihil (o rabies civilis dira furoris!)
Profuit, heu! miseris submissio: caede nefandâ
Sternuntur, quamvis gladios inhibere suorum
Contendit Caesar frustra, et clamore furentes
Increpuit magno, "Cives nunc esse memento,
"Non hostes, miles; partum virtute triumphum
"Cur feritate novâ maculas? Haec, sanguine sero
"Quam paris, invidia est plus quam victoria nobis. "
Saepius haec moestus clamat; pars nullaque belli
Civilis tum Caesar erat. Sed perdere cives
Quae toties poterant, non jam servare valebant,
Jussa ducis: jugulant miserandâ caede cohortes
Scipiadae, strictisque odium mucronibus explent,
Invito duce, Caesarei; et qui jussa per annos
Tot ducis implêssent magni crudelia semper,