1.162 to 1.163

uerum ne ciuitas aut fieri infrequentior; aut ultra modum possit increscere, cauetur, ne ulla familia, quarum milia sex, quaeque ciuitas, excepto conuentu, complectitur; pauciores quam decem; pluresue quam sexdecim puberes habeat. impuberum enim nullus praefiniri numerus potest. hic modus facile seruatur, transcriptis iis in rariores familias, qui in plenioribus excrescunt. at si quando in totum plus iusto abundauerit; aliarum urbium suarum infrequentiam sarciunt. quod si forte per totam insulam plus aequo moles intumuerit, tum ex qualibet urbe descriptis ciuibus in continente proximo ubicumque indigenis agri multum superest, et cultu uacat; coloniam suis ipsorum legibus propagant, ascitis una terrae indigenis si conuiuere secum uelint. cum uolentibus coniuncti in idem uitae institutum; eosdemque mores, facile coalescunt, idque utriusque populi bono. efficiunt enim suis institutis, ut ea terra, utrisque abunda sit; quae alteris ante parca ac maligna uidebatur. renuentes ipsorum legibus uiuere, propellunt his finibus quos sibi ipsi describunt. aduersus repugnantes, bello confligunt. nam eam iustissimam belli causam ducunt, cum populus quispiam eius soli quo ipse non utitur, sed uelut inane ac uacuum possidet, aliis tamen qui ex naturae praescripto inde nutriri debeant, usum ac possessionem interdicat. si quando ullas ex suis urbibus aliquis casus, eousque imminuerit, ut ex aliis insulae partibus seruato suo cuiusque urbis modo, resarciri non possint—quod bis dumtaxat ab omni aeuo pestis grassante saeuitia fertur contigisse—remigrantibus e colonia ciuibus replentur. perire enim colonias potius patiuntur, quam ullam ex insulanis urbibus imminui. sed ad conuictum ciuium reuertor. antiquissimus—ut dixi—praeest familae. ministri sunt uxores maritis, et liberi parentibus, atque in summa minores natu maioribus. ciuitas omnis in quattuor aequales partes diuiditur. in medio cuiusque partis forum est omnium rerum. eo in certas domos opera cuiusque familiae conuehuntur, atque in horrea singulae seorsum species distributae sunt. ab iis quilibet paterfamilias quibus ipse suique opus habent, petit, ac sine pecunia, sine omni prorsus hostimento quicquid petierit, aufert. quare enim negetur quicquam! cum et omnium rerum abunde satis sit nec timor ullus subsit, ne quisquam plusquam sit opus, flagitare uelit! nam cur superuacua petiturus putetur is, qui certum habeat, nihil sibi umquam defuturum! nempe auidum ac rapacem, aut timor carendi facit, in omni animantum genere, aut in homine sola reddit superbia, quae gloriae sibi ducit, superflua rerum ostentatione ceteros antecellere, quod uitii genus in Utopiensium institutis nullum omnino locum habet.