Book 80

primo enim non obliuiscens in cruce personam suam, et demonstrans nobis patientiam suam, et exemplum praebens diligendi inimicos nostros; uidens eos circumfremere, qui nouerat morbum illorum, quia medicus, qui nouerat phrenesim in qua mentem perdiderant, continuo ad patrem: "pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt." putatis autem, quia non illi Iudaei maligni erant, saeui, cruenti, turbulenti, inimici filio dei? putatis quia uacauit uox illa, et inanis fuit: "pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt?" omnes uidebat, sed suos futuros ibi cognoscebat. denique mortuus est, quia sic expediebat, ut morte sua occideret mortem. mortuus est deus, ut compensatio fieret coelestis cuiusdam mercimonii, ne mortem uideret homo. deus enim Christus, sed non ibi mortuus ubi deus. idem enim deus, idem homo: unus enim Christus, deus et homo. homo assumptus est, ut in melius mutaremur, non deum ad deteriora detorsit. assumpsit enim quod non erat, non amisit quod erat. cum ergo deus esset et homo, uolens nos uiuere de suo, mortuus est de nostro. unde enim ipse moreretur non habebat: sed nec nos unde uiueremus. quid enim ille erat, qui non habebat unde moreretur? "in principio erat uerbum; et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum." quaere de deo unde moriatur, non inuenies. nos autem morimur, qui sumus caro, peccati carnem portans homo. peccatum quaere unde uiuat, non habet. nec ille ergo potuit habere mortem de suo, nec nos uitam de nostro: sed nos uitam de ipsius, ille mortem de nostro. qualia commercia. quid dedit, et quid accepit? mercantes homines ueniunt ad commercia, ad res mutandas. nam antiqua commercia rerum mutatio fuit. dabat homo quod habebat, et accipiebat quod non habebat. uerbi gratia, habebat triticum, sed hordeum non habebat; alter hordeum habebat, et triticum non habebat: dabat ille triticum quod habebat, accipiebat hordeum quod non habebat. quanti erat ut maior copia uilem speciem compensaret? ecce ergo alius dat hordeum, ut accipiat triticum: postremum alius dat plumbum, ut accipiat argentum; sed multum dat plumbum contra parum argentum: alius dat lanam, ut accipiat uestem. et quis enumerat omnia? tamen nemo dat uitam, ut accipiat mortem. non ergo uox medici pendentis in ligno inanis fuit. ut enim moreretur pro nobis, quia uerbum mori non poterat, "uerbum caro factum est, et habitauit in nobis." pependit in cruce, sed in carne. ibi uilitas, quam contempserunt Iudaei: ibi charitas, per quam liberati sunt Iudaei. pro ipsis enim dictum est, "pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt." et non uacauit uox illa. mortuus est, sepultus est, resurrexit; factis quadraginta diebus cum discipulis suis, ascendit in coelum, misit spiritum sanctum in eos qui exspectabant promissum. illi accepto spiritu sancto impleti sunt, et coeperunt loqui linguis omnium gentium. tunc Iudaei qui aderant, expauescentes in nomine Christi loqui omnibus linguis homines idiotas, imperitos, quos inter se nutritos nouerant in lingua una, expauerunt: unde hoc munus esset Petro loquente didicerunt. ille hoc donauit, qui in ligno pependit. ille hoc donauit, qui irrisus est pendens in ligno, ut daret spiritum sanctum sedens in coelo. audierunt, crediderunt illi de quibus dixerat, "pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt." crediderunt, baptizati sunt, atque est facta conuersio. quae conuersio? sanguinem Christi, quem saeuientes fuderunt, credentes biberunt.