1.16 to 1.17

15. Ne tamen res neglecta videretur, proponitur edictum, praemia decernuntur iudicibus. Sed quis auderet reginam aut (quod pene periculosius erat) Bothuelium arguere tam nefandi facinoris, praesertim cum ipse idem author, iudex, quaesitor, poenae exactor esset futurus? Hic tamen metus, qui singulorum ora comprimebat, universos continere non poterat. Nam et libellis propositis, et picturis, et nocturnis per tenebras clamoribus effectum est ut facinoris authores facile intelligerent arcana sua ila in vulgus prodiisse. Et cum nemo dubitaret qui scelus designassent, qui operas contulissent, quanto magis ipsi sua nomina supprimere conabantur, tanto magis vulgi dolor inhibitus erumpebat. Haec etsi se contemnere simulabant, tamen interdum eos adeo ad vivum rumores stimulabant ut suum dolorem dissimulare nequirent. Itaque, antiquata de morte regis questione, subit altera, multo acrior, adversus libellorum authores et Bothuelii (ut ipsi dicebant) calumniatores. Quae adeo severe exercebantur ut neque pecuniae, nec hominum, nec equorum labori parceretur. Pictores omnes convocantur. Qui scirpturam facerent ad unum accersuntur uti de picturis et libellis propositis iudicarent. Ac nisi pictor quidam se eum esse de cuius opere contenderetur professus fuisset ultro, alter innocens, levi suspitione attactus, poenas daturus erat. Additur quaestioni conveniens edictum, quo, non proponere modo, sed propositum ab alio legisse capitale erat. Sed nec isti, qui capitalis poenae comminatione sermones vulgi compescere studebant, saevissima regis morte satiati, odium erga mortuum remittebant. Bona defuncti, arma, equos, vestes, reliquamque suppellectilem regina aut eius interfectoribus aut paternis inimicis (non secus ac si in fiscum relata fuissent) divisit, paternosque eius subditos, velut praedae accessionem, pene ad extremam redegit inopiam. 16. Illud vero crudelitatis novum et inauditum fuit exemplum, quod velut animum supplicio, ita oculos spectaculo trucidati corporis pascere voluit. Spectavit enim non modo secura sed etiam avide corpus omnium huius aetatis pulcherrimum. Deinde reptente, sine ullo funeris honore, nocte per baiulo, vili feretro, prope Davidem Rizium sepeliendum curavit. Haec cum omnibus nota essent, et minas poenarum populi indignatio, dolendi libertas metum vicisset, paulatim domi vultum fingere, et simulatione luctus, populi offensi animum placare conatur. Nam cum in more esset a priscis usque temporibus ut reginae post maritorum obitum quadriginta dies non modo caetu hominum, sed lucis etiam abstinerent aspectu, simulatum quidem luctum est aggressa, sed animi superante laetitia, foribus quidem clausis, fenestras aperit, et, abiecta lugubri veste, intra quartum diem solem coelumque aspicere sustinuit. Illud incommode prorsus evenit, quod cum Henricus Kilgreius ab Anglorum regina ad eam consolandam (ut mos est) venisset, tota simulationis scaena ab homine peregrino detecta est. Nam cum reginae iussu in palatium venisset, quanque homo diu in aulis principum versatus, ac minime praeceps nihil properanter ageret, tamen adeo inopportune, theatro non dum ornato, intervenit, ut fenestras apertas, lumina vix dum accensa, coeterum histrionicum apparatum desiectum apprehenderit. E quadraginta vero diebus, qui legitimi sunt luctui, duodecim aegre ac non plene transactis, cum nec simulatio procederet et affectus veros tam cito prodere puderet, tandem, confirmato animo, contemptis huiusmodi nugis, ad se redit ac veros mores profitetur. Ad Setonum cum paucis, nec iis adeo maestis comitibus, advolat. Ibi Bothuelius, quanquam summa qua tum erat in aula gratia et maiorum gratias et honores postulare viderentur ut spendidissime secundum reginam acciperetur, tamen proximum culinae cubiculum ei datur, neque tamen omnino incommodum ad luctus minuendos: erat enim reginae cubiculo subiectum, et si quid repentini doloris accidisset, scalae erant angustae quidem illae, sed quae aditum tamen Bothuelio ad eam consolandam praeberent.