1.28 to 1.29

[1,26] Quid stultius quam his artibus metiri Principem, si belle saltitet, si dextre ludat aleam, si gnauiter potitet, si fastu turgeat, si regaliter expilet populum, si caetera faciat, quae nos pudet referre,' cum quosdam haud pudeat facere? Quantopere Principem uulgus studet abesse a cultu uictuque plebeio, tantopere uerus Princeps debet abesse a sordidis opinionibus ac studiis uulgi: imo solum hoc sordidum, uile, seque indignum ducat, cum plebecula sentire, cui numquam optima placuerunt. [1,27] Cogita, quaeso, quam sit absurdum gemmis, auro, purpura, satellitio, reliquisque corporis ornamentis, cerfs et imaginibus, planeque bonis non tuis, omneis tanto interuallo superare, ueris animi bonis multis e media fece plebis inferiorem conspici. Princeps qui gemmas, aurum, purpuram, ac reliquam fortunae pompam ciuibus suis ostentat, quaeso, quid aliud quam suos id suspicere mirarique docet, unde omnium ferme maleficiorum sentina nascitur, quae Principum legibus puniuntur? In aliis frugalitas aut mundicies uel inopiae tribui potest, uel parsimoniae, si quis iniquius interpretetur. At eadem in Principe nihil aliud esse potest, quam temperantiae documentum, cum is rebus modice utitur, cui quantum libet, tantum suppetit. Qui conuenit eumdem irritare uitia, qui punit admissa? Et nonne turpissimum sit, si quis ea sibi permittat, quae uetet ab aliis fieri? Si te uoles excellentem Principem ostendere, uide ne quis te propriis superet bonis, sapientia, animi magnitudine, temperantia, integritate. Sin tibi uisum erit cum aliis certare Principibus, non ita te superiorem existimes, si quam illis ditionis partem ademeris, aut copias fuderis: sed si fueris quam illi sunt incorruptior, si minus auarus, si minus arrogans quam illi, si minus iracundus, si minus praeceps quam illi. Principem summa decet nobilitas, Esto; uerum cum tria sint nobilitatis genera, unum quod ex uirtute recteque factis nascitur, proximum quod ex honestissimarum disciplinarum cognitione proficiscitur, tertium quod natalium picturis et maiorum stemmatis aestimatur, aut opibus: cogita quam non conuertie Principem infimo genere nobilitatis intumescere, quod sic infimum est, ut nullum omnino sit, nisi et ipsum a uirtute fuerit profectum: summum illud negligere, quod ita summum est, ut solum optimo iure possit haberi. Si clarus uideri studes, ne ostentes sculptas aut coloribus adumbratas imagines: in quibus si quid uerae laudis est, id pictori debetur, cuius ingenium et industriam arguunt. Quin potius uirtutis monumenta moribus exprimito. Si caetera desint, uel ipsa tuae celsitudinis ornamenta monere te possunt officii. Quid sibi uult unctio, nisi summam in Principe lenitatem ac mansuetudinem, quod fere magnae potentiae comes esse soleat crudelitas? Quid aurum indicat, nisi singularem sapientiam? Quid gemmarum fulgor, nisi uirtutes eximias minimeque plebeias? Quid ardens purpura, nisi summam erga Rempublicam caritatem? Quid sceptrum, nisi tenacem iustitiae animum, et nullis auocamentis a recto deflectentem? Caeterum ab hisce rebus si quis longissime absit, ei non ornamenta sunt haec symbola, sed uitiorum exprobramenta. Si torques, si sceptrum, si purpura, si satellitium Regem faciunt, quid tandem uetat pro Regibus haberi tragoediarum histriones, qui iisdem ornati prodeunt in scenam? Vis scire, quid Principem ab histrione secernit? nempe animus Principe dignus, hoc est, in Rempublicam paternus. Hac lege populus in tua iurauit uerba. Diadema, sceptrum, trabea, torques, baltheus, in bono Principe uirtutum aut insignia sunt, aut symbola: in malo, uitiorum notae.