1.34

[1,32] Ne putaris te Christum satis tibi demeriturum, si classem miseris in Turcas, si sacellum aut monasteriolum exstruxeris. Non alio officio potes magis tibi conciliare Deum, quam si populo salutarem praestes Principem. Caue, ne te fallant adulantium uoces, qui ita dictitant, huiusmodi praecepta non ad Principes, sed ad Ecclesiasticos, quos uocant, pertinere. Princeps non est Sacerdos, fateor, et ideo non consecrat corpus Christi: non est Episcopus, ac proinde non concionatur apud populum de Christi mysteriis, nec administrat Sacramenta. Non est professus institutum diui Benedicti, et ob id non gestat cucullam. Verum quod his omnibus maius est, Christianus est. Non Francisci, sed ipsius Christi institutum professus est, ab hoc candidam accepit uestem. Cura caeteris Christianis certet oportet, si cum caeteris tanta sperat praemia. Aut tua crux tibi quoque tollenda est, aut non agnoscet te Christus. Quae tandem mea crux inquies? Dicam, dura quod rectum est sequeris, dura nemini uira facis, neminem expilas, nullum uendis magistratum, nullo munere corrumperis: nimirum, minus habebit tuus fiscus. Contemne fisci detrimentum, dummodo lucrum facias iustitiae. Ad haec dum modis omnibus Reipublicae consulere studes, sollicitam agis uitam, fraudas aetatem ac genium tuum uoluptatibus, maceras te uigiliis ac laboribus. Neglige et oblecta te conscientia recti. Item dum ferre mauis iniuriam quam magno Reipublicae detrimento ulcisci, fortasse decedit nonnihil imperio tuo: feras, illud abunde magnum lucrum ducens, quod paucioribus nocueris. Sollicitant animum tuum priuati affectus, quod genus, ira contumeliis commota, aut uxoris amor, aut inimici odium, aut pudor, ut facias quod abhorret a recto, et quod ex usu Reipublicae non sit: uincat honesti respectus, uincat utilitas publica priuatos animi motus. Denique non potes tueri regnum, nisi uiolata iustitia, nisi magna sanguinis humani iactura, nisi religionis ingenti dispendio: depone potius ac cede tempori. Non potes succurrere rebus tuorum, nisi uitae tuae periculo: Publicam salutem antepone uitae. At dum haec agis, quae uere Principis sunt Christiani, erunt fortassis qui te stupidum dicant, parumque Principem. Obfirma animum, ut malis esse uir iustus quam Princeps iniustus. Vides, opinor, quam nec Regibus summis desit sua crux, si quod oportet, ubique rectum sequi uelint.