1.41 to 1.42

[1,39] Ut nihil est in rebus humanis sapiente bonoque Monarcha magis salutare, ita e diuerso, stulto maloque nihil potest exsistere pestilentius. Nullius pestilentiae neque citius corripit, neque latius serpit contagium, quam mali Principis. Contra non alia breuior aut efficacior ad corrigendos populi mores uia, quam Principis incorrupta uita. Vulgus nihil imitatur lubentius, quam quod a suo Principe fieri conspexerit. Sub aleatore passim luditur alea, sub bellaci bellaturiunt omnes, sub comessatore luxu diffluunt, sub libidinoso lenocinantur, sub crudeli deferunt et calumniantur. Euolue ueterum historias, reperies semper eiusmodi fuisse seculi mores, cuiusmodi fuerat Principis uita. Nullus cometes, nulla uis fatalis sic afficit res mortalium, ut uita Principis rapit ac transformat mores et animos ciuium. Plurimum ad id habent momenti studia moresque Sacerdotum et Episcoporum, fateor, sed multo magis Principum: nam illos citius calumniantur homines, si forte mali fuerint, quam imitantur si boni sint. Quemadmodum Monachi non admodum incitant ad imitationem sui, si pii sint, quod id modo praestare uideantur, quod profitentur. Caeterum si impii, uehementer offendunt omnium animos. Ad Principis autem aemulationem nemo non exstimulatur. Princeps uel ob hoc ipsum cauere debet, ne malus sit, ne tam multos exemplo suo reddat malos. Et uel ob hoc studebit esse bonus, quo tam multos efficiat meliores. [1,40] Princeps salutaris, ut erudite dictum est a Plutarcho, uiuum quoddam est Dei simulacrum, qui simul et optimus est et potentissimus, cui bonitas hoc praestat, ut omnibus prodesse uelit, potentia, ut quibus uelit, possit quoque. E diuerso malus ac pestilens Princeps, mali Daemonis imaginem repraesentat, cui multum adsit potentiae cura summa malitia coniunctum. Quidquid habet uirium, id omne consumit ad calamitatem humani generis. An non huiusmodi quidam orbis malus genius fuit Nero, an non Caligula, an non Heliogabalus? quorum non solum omnis uita pestis quaedam mundi fuit, sed ipsa etiam memoria publicae mortalium exsecrationi est obnoxia.