1.8 to 1.11

[1,8] Bonus ac sapiens Princeps, ita curet educandos liberos, ut illud semper meminerit, se patriae genitos, patriae educare, non suis affectibus. Priuatum parentis affectum semper ublica uincat utilitas. Quantumuis multas erigat statuas, quantumuis operosas tollat substructiones, non aliud pulcrius uirtutum suarum monumentum potest relinquere Princeps, quam filium haudquaquam degenerem, qui patrem optimum, optimis factis repraesentet. Non moritur, qui uiuam sui reliquit imaginem. Deligat igitur ad hoc muneris, ex uniuerso suorum numero, aut etiam adsciscat undecumque uiros integros, incorruptos, graues, longo rerum usu, non modo praeceptiunculis doctos, quibus et aetas conciliet reuerentiam, et uitae sinceritas auctoritatem, et morum comitas ac iucunditas amorem ac beneuolentiam ne uel instituentium acerbitate offensus tenellus animus, prius incipiat uirtutem odisse quam nosse: uel rursus immodica indulgentia formantis corruptus, quo non oportet, degeneret. [1,9] Cum in omni institutione, tum uero potissimum in Principis ea moderatio est adhibenda, ut praeceptoris seueritas, aetatis premat lasciuiam, et nihilominus adiuncta morum comitas, leniat condiatque cohibentis acrimoniam. [1,10] Eiusmodi debet esse futuri Principis institutor, ut (quemadmodum eleganter a Seneca dictum est) et obiurgare norit citra contumeliam, et laudare citra adulationem quem ille simul et reuereatur ob uitae seueritatem, et amet ob morum iucunditatem. Principum nonnulli magna cura dispiciunt, quibus equum insignem, aut auem, aut canem curandum tradant: nihil autem referre putant, cui filium formandum committant, quem saepenumero talibus credunt praeceptoribus, qualibus nemo plebeius paulo cordatior, suos liberos uelit concredere. At quid retulerat filium genuisse imperio, nisi eumdem cures educandum imperio? Ne nutricibus quidem quibuslibet est committendus imperio natus, sed integris et ad id ipsum praemonitis et edoctis: nec collusoribus quibusuis admiscendus, sed bonae uerecundaeque indolis pueris, ac liberaliter sancteque habitis et institutis. Lasciuorum iuuenum, ebriosorum, turpiloquorum, in primis autem adulatorum turba procul ab huius auribus atque oculis erit arcenda, dum nondum praeceptis confirmatus animus. Cum pleraque mortalium ingenia uergant in malum, ad haec porro nullum tam feliciter natum ingenium, quod peruersa educatione non corrumpatur: quid nisi magnum malum exspectes ab eo Principe, qui quocumque natus ingenio (neque enim imagines, ut regnum, ita mentem quoque praestant) statim ab ipsis incunabulis, stultissimis inficitur opinionibus, enutritur inter stultas mulierculas, adolescit inter lasciuas puellas, inter collusores perditos, inter abiectissimos assentatores, inter scurras et mimos, inter combibones et aleatores, ac uoluptatum architectos iuxta stultos ac nequam: inter quos nihil audit, nihil discit, nihil imbibit, nisi uoluptates, delicias, fastum, arrogantiam, auaritiam, iracundiam, tyrannidem: atque ab bac schola mox adhibetur ad regni gubernacula. Cum caeterarum artium optima quaeque sit difficillima, nulla autem neque pulcrior ars, neque difficilior, quam bene regnandi: cur ad hanc unam nullam desideramus institutionem, sed satis esse ducimus natos esse.