Latin · ~8 min
11.1 to 11.2
Erasmus, Institutio Principis Christiani 11.1-2
Not analysed yet
[11,1] Cum numquam oporteat Principem praecipiti esse consilio, tum haud alibi constantior erit aut circumspectior, quam in suscipiendo bello, quod aliis ex rebus alia nascantur incommoda, ex bello semel omnium bonarum rerum naufragium oriatur, omnium malarum rerum pelagus exundet: deinde quod non aliud malum haereat tenacius. Bellum e bello seritur, e minimo maximum, ex unico geminum, ex ludicro serium et cruentum nascitur: et alibi nata belli pestis in proximos etiam, immo in procul etiam dissitos propagatur. [11,2] Bonus Princeps numquam omnino bellum suscipiet, nisi cum tentatis omnibus, nulla ratione uitari potuit. Hoc animo si fuerimus, uix umquam exsistet inter ullos bellum. Denique si uitari non potest res tam pestilens, tum proxima cura fuerit Principis, ut quam minimo suorum malo, quam minimo Christiani sanguinis impendio geratur, et quam potest ocyssime finiatur. Primum illud expendat Princeps uere Christianus, quantum intersit inter hominem paci ac beneuolentiae natum animal, et inter feras ac belluas praedationi, belloque natas: ad haec quantum intersit inter hominem, et hominem Christianum. Deinde contempletur, quam expetenda, quam honesta, quamque salutifera res sit pax. E diuerso, quam calamitosa simul et scelerata res bellum, quantumque malorum omnium agmen secum trahat, etiam si iustissimum sit, si quod omnino bellum iustum uocari debet: postremo sepositis affectibus, uel tantisper rationem in consilium adhibeat, dum uere supputarit, quanti constaturum sit bellum, et num id quod bello denique petitur, tanti sit, etiam si certa sit uictoria, quae non semper optimae causae fauere solet. Expende curas, sumptus, pericula, molestum et longum apparatum. Accersenda bar- barica fex sceleratissimorum hominum, et dum Princeps erga Principem animosior uideri uis, etiam data pecunia blandiendum ac seruiendum militi mercenario, quo quidem hominum genere non est aliud uel abiectius, uel exsecrabi- lius. Nihil bono Principi carius, quam ut suos habeat quam optimos. At quae maior aut praesentior morum pernicies, quam bellum? Nihil Principi magis in uotis, quam ut suos incolumes, ac rebus omnibus florenteis uideat. At dum bel- lare discit, iuuentutem tot periculis obiicere cogitur, et una saepe hora tot orphanos, tot uiduas, tot orbos senes, tot mendicos, tot infelices reddit.