Latin · ~7 min
Lines 1.97-1.142
May, Liber Primus 1.97-142
Not analysed yet
Tot potuêre manus steriles invertere glebas,
Emendare solum, muris circumdare terras,
Et tanto imbellem munimine cingere gentem,
Ut non incursum populi timuisset Eoi,
Non Persarum acies, pharetrataque robora Susae;
Nec Macetûm aeratae cessisset praeda phalangi
Fertilis Aegyptus; sed inexpugnabilis armis,
Atque sui juris, saeclum mansisset in omne.
Volvitur a Memphi partito gurgite Nilus,
Extremoque, Eurum versus, ferit aequora cornu
Ad Pelusiacas arces; at gurgite mollis
Alluit Occiduo litus portumque Canopi.
Huic dedit antiquum Menelai navita nomen,
Litore (si famae credas) tumulatus in isto,
Cum Pharii justus tenuit diademata regni
Proteus. Eripuit Paridi castissimus ille
Tyndarida; et, nullo vitiatam crimine servans,
Post Trojam excisam ferro flammisque, marito
Reddidit. Haec tellus inter duo flumina Delta est,
Dives opum, dives pecorum, laetisque colonum
Frugibus exsaturans, atque urbibus inclyta magnis.
Quid Butum, Butive lacum, quo gentibus olim
Niliacis responsa dabat Phobeia mater;
Quid servam hospitibus memorem Busiridis urbem,
Funestasque aras? teve, urbs pulcherrima, nomen
Cui Venus ipsa dedit? vel te, delubra Minervae
Alta tenens, Saïs, quam rex Psammiticus olim
Condidit? antiquae juxta stant monia Mendes,
Quâ Deus Arcadiae Pan pastoralis in urbe
Relligione patrum colitur. Cum matribus illic
(Ut perhibent) capri coiêre, et semine mixto
Fodavêre uteros: olim sic ille creatus,
Qui pueri nimio Cyparissi ardebat amore.
Ante tamen, quam rex Ptolemaeus ab urbe Canopo
Per Deltam transire parat, (nam nota Canopo
Templa Serapis habet) scrutari oracula Divum,
Et belli casus cupit explorare futuros.
Hic Deus, alta tenens molli delubra Canopo,
Quem serpentinâ Nilotica terra figurâ
Vicinique colunt, non voce oracula reddit,
Corniger ut Libycis colitur qui Syrtibus Hammon;
Non esuve fameve, velut Memphiticus Apis,
Certa boni, fative mali praesagia pandit;
Nec, Phobo similis Cirrhaeo, virginis implet
Concussos artus miserae, quam pona recepti
Numinis, aut pretium, mors immatura sequatur;