18

Capitulum XVIII: Quod tales mutationes monetarum, quantum est ex se, non sunt permittendae. Aliquotiens ne peius eveniat, et pro scandalo evitando, permittuntur in communitate aliqua inhonesta et mala, sicut lupanaria publica. Aliquando etiam pro aliqua necessitate vel oportunitate permittitur aliqua negociatio vilis, sicut est ars campsoris, vel etiam prava, sicut est usura. Sed de tali mutatione monetae pro lucro accipiendo, non apparet aliqua causa mundi, quare tantum lucrum debeat an possit admitti; quoniam per istud non evitatur scandalum, sed potius generatur, ut satis patet ex octavo capitulo, et multa inconvenientia inde sequuntur, quorum aliqua iam tacta sunt, et adhuc aliqua postea videbuntur, nec est aliqua necessitas sive oportunitas hoc faciendi, neque potest reipublicae expedire; cuius rei manifestum signum est, quod mutationes huiusmodi sunt noviter adinventae, sicut iam tactum est in capitulo praecedenti. Nunquam enim sic factum est in civitatibus aut regnis olim prospere gubernatis, nec unquam reperi historiam quae de hoc faceret mentionem, hoc excepto quod in quadam epistola Cassiodori scripta nomine Theodorici regis Italiae, una parva mutatio in pondere facta, durissime reprehenditur, et multum efficaciter reprobatur, quam quidem efficacius fecerat pro quibusdam stipendariis persolvendis. Unde praedictus rex Bo�tio de hoc scribens, inter caetera dicit: Quapropter prudentia vestra lectionibus erudita dogmaticis scelestam falsitatem a consortio veritatis eiiciat, ne cui sit appetibile aliquid de illa integritate subducere. Et quibusdam interpositis rursum inquit: Mutilari certe non debet, quod laborantibus datur, sed a quo actus fidelis exigitur, compensatio minuta praestetur etc. Si vero Italici seu Romani tales mutationes finaliter fecerunt, sicut videtur ex quadam prava moneta veteri quae quandoque reperitur in campis, hoc fuit forte una de causis quare eorum nobile dominium devenit ad nihilum. Sic igitur patet quod istae mutationes tam malae sunt quod de natura sua non sunt aliquatenus permittendae.